I

Luty 1942 roku. Szary, lodowaty, martwy dzień. Ostry wiatr z północnego wschodu, kilka stopni mrozu, zasnute niebo i śnieg na ulicach. Sypki, twardy śnieg przy brzegach trotuarów, pozmiatany na pryzmy, wąskie, wydeptane ścieżki, którymi ludzie idą z trudem gęsiego, potykając się czasem, patrząc sobie na nogi, dotykając się przy mijaniu, dotykając się przy wyprzedzaniu. W bocznych ulicach jezdnie zasypane są grubo suchym śniegiem.

Niegościnny świat i bezdomny świat. Zimno i bieda. Bieda w wielu pooranych zmarszczkami chudych twarzach, bieda w zamkniętych okiennicach sklepów, bieda na zamarzniętych szybach wystaw, bieda na torach tramwajowych, po których nie jeżdżą tramwaje, choć uprzątnięto trochę śniegu, bieda w kolejce na rogu przy dwumetrowej górze śniegu przed sklepem Jamina, bieda na straganie z mrożonymi rybami, których nikt nie kupuje, bieda w zasłyszanych strzępach rozmów.

- Mam jeszcze worek węgla i trochę torfu.

Jakaś kobieta rozmawia z drugą, krzycząc przez całą szerokość ulicy. Inna, kawałek dalej: - Już nic nie mam w domu.

Bieda w głowach: kartki, jedzenie i opał. I „jak długo jeszcze?" Najgorzej z rosnącymi dziećmi, między czternastym a dwudziestym rokiem, one tyle potrzebują.

Sklepu z drobiem i dziczyzną nie można odnaleźć.

Właściciel zastawił szyby wielkimi arkuszami żółtego kartonu, a oszklone drzwi zakleił czarnym papierem. Na szybach ani nad drzwiami nie ma żadnego szyldu ani napisu, znikł i jest nierozpoznawalny, wychodzi stamtąd jakaś kobiecina, nic w niej nie ma szczególnego, z wyjątkiem tego, że opuszcza taki tajemniczy dom.

Nie jest to taki zwykły dzień w lutym: to jest dzień ostatniego miesiąca, po nim nie nastąpi marzec. Jakiś pan w kapeluszu, w białej koszuli i krawacie i w szykownym płaszczu z duffelskiej wełny ciągnie saneczki z odrobiną antracytu, próbuje jakoś przeżyć ten luty, pomimo bólu na białym, nieprzystępnym świecie w dole i bezlitosnej szarości nieba na górze, pomimo lodowatego wiatru. Wszyscy tego chcemy, z wyjątkiem ludzi, którzy nie kupują mrożonej ryby od skostniałych, potupujących handlarzy na Dapperplein, którzy chuchają w dłonie. Dlaczego nikt nie kupuje tych ryb? Czy są może takie drogie, że słabnie przy tym postanowienie, żeby jakoś przeżyć ten miesiąc?

odchodzę, odjeżdżam, znikam

niech w proch się obróci itaka

taniego proszku i gumofilców

niech sczeźnie ryba dusząca się

w błocie, niech zetli się worek

za nic mam waszą wzniosłość

blachy, śliskie płytki i chromonikiel

za nic mam retorykę siedmiu liter

mierzi mnie boska cześć cyfr

przygniata stos kartonu, głowę

ścina mi redukcja ad absurdum

Legionista

znów pragnę uciec / wracają do mnie / wspomnienia moich odwrotów / te wszystkie głupie rejterady / a może ja noszę w sobie tytusie / czarną pestkę / która domaga się abym ją wciąż przesadzał / z miejsca na miejsce / która nawet gdy się ją wyrwie / zostawia po sobie białe drobne korzonki / wnikające w ciało jak robaczki / pachnące jak pleśń która pokrywa świeże drewno sosny / i która wywołuje ten siny ból / w brzuchu i jądrach / co dławi ale zarazem przybliża mnie do tych wszystkich miejsc które odwiedzałem w dzieciństwie / ona i teraz / czuję / odradza się / i znów daje o sobie znać / ta mała gnijąca pestka / łaskocząca w stopy / rozwierająca nozdrza / zmuszająca by / łowiły cień jej wilgotnego zapachu / i jego śladem ciągnie całe ciało / w przestrzeń / spragniona nowych doznań / może ja wcale jej nie przenoszę / tylko podążam za nią jak za czymś / nieznanym co utraciłem / a może nie / może ona właśnie pragnie się wyrwać / z tego mrocznego labiryntu / pełnego studziennych pogłosów / dźwięków przesuwanych mebli / jęków / i pomieszanych języków / tego miejsca w którym jest / zresztą / nieważne jak naprawdę jest / bo tym razem wiem / i tak / nie umknę / nie pociągnie mnie ona / ze sobą / teraz będzie inaczej / nadeszła właśnie ta chwila / której zawsze się obawiałem / to mroczne poczucie / że nie znajdę żadnej drogi / ucieczki / że jestem przegraną / przykutą do głazu / na kamienistym szczycie / wśród mżącego deszczu istotą / zupełnie bezsilny / niezdolny aby się jeszcze raz poderwać / nie zbiegnę więc / wycieńczony ciągłymi dezercjami / które i tak nic nigdy nie dały / oprócz krótkiego zachłyśnięcia się eterycznym powietrzem / w końcu / przecież i tak zawsze potem wracam do punktu wyjścia tytusie / więc po co / to wszystko / tak / tym razem zostanę / czy po to aby stoczyć walkę / nie wiem / w końcu prawdopodobnie będę musiał ją stoczyć / najpierw oczekiwać na tego / który przybędzie / tym straszliwszy że znam jego twarz / choć nie rozumiem czynów i słów / a potem mu ulec po wyniszczających zmaganiach / uważasz że coś mi to / pomoże kiedy się będę zdrowo odżywiał / jedzenie nie doda mi sił / wręcz przeciwnie osłabi / noszę swój odwłok jak żuk pancerny / tak obecnie właśnie wyglądam z tymi przebierającymi bezradnie łapkami / właśnie jak żuk o białej maści przewrócony na grzbiet / od jedzenia kruszą mi się zęby i rośnie warstwa po warstwie sterta odpadków na podłodze w moim wozie /