(tekst książki, wydanej przez Tysol sp. z o.o. Warszawa 2000).

WSTĘP

Historycy długo będą się zapewne spierać, czym była Solidarność lat 1980-1981. Pokojowe powstanie narodowe, ruch odbudowy obywatelskiej w społeczeństwie, gnębionym przez 35 lat przez totalitaryzm, nurt moralno-religijny, czy tylko związek zawodowy?

Wszystkim tym była ona po trosze. Nie mogąc pokusić się o suwerenność państwową, Solidarność, obejmująca prawie połowę dorosłych obywateli, walczyła o godność pracowniczą i obywatelską dla ludzi, pozbawionych demokratycznego wpływu na władze, o prawo do wolnej informacji, dążąc do utrwalenia polskiej tożsamości, do odnowienia moralnego, w czym pomogło wybranie dwa lata wcześniej polskiego papieża, i do przywrócenia powszechnej nadziei. A przede wszystkim o to - by użyć późniejszego określenia trybuna i przywódcy ludowego, Lecha Wałęsy - ażeby ludzie w Polsce mogli „wziąć swoje sprawy w swoje ręce" i działać dla wspólnego dobra, zgodnie z wyznawanymi powszechnie wartościami: umiłowaniem prawdy, sprawiedliwości i patriotyzmem.

AT

Solidarność nauczycielska odwoływała się do tych samych co cały ruch wartości, i uzgodnienia z rządem, jakie nauczyciele wywalczyli w wyniku strajku gdańskiego w listopadzie 1980 roku, otworzyły im drogę do podjęcia prac nad programami nauczania, wiernymi prawdzie oraz najlepszym tradycjom ojczystej kultury i historii. Równocześnie powstały projekty przebudowy dotychczasowych mechanizmów funkcjonowania szkoły. Zmierzały one do przyznania zawodowi nauczycielskiemu autonomii i dowartościowania jego prestiżu poprzez bardziej niż dotychczas samodzielny status rad pedagogicznych i silniejszą pozycję prawną, oraz poprzez poprawę materialną. Solidarnościowa koncepcja społecznych rad szkolnych na wszystkich szczeblach zarządzania miała na celu stworzenie rzeczywistej reprezentacji i współpracy nauczycieli, rodziców i przedstawicieli samorządu uczniowskiego. Środowiska edukacyjne dążyły do upodmiotowienia zarówno nauczycieli, jak uczniów, bez rezygnowania z wartości, istotnych w procesie dydaktycznym i wychowawczym.

Przeglądając co rano ogłoszenia o pracę umieszczane na tradycyjnych portalach internetowych, zauważyłem rzecz znamienną: są one statyczne i giną w morzu innych, podobnych ogłoszeń.

Typowy ogłoszeniodawca nie tyle szuka pracy, co uspokaja swoje sumienie, odbębniając publikację zawodowego anonsu i czekając potem – trochę jak na zmiłowanie – że ktoś „łaskawie” to ogłoszenie wykopie spod ziemi i nim się zainteresuje. Szanse na to zazwyczaj sprowadzają się do pierwszych 2 godzin, gdy ogłoszenie to, jako świeże znajduje się wysoko na stronie głównej portalu.

Zastanówmy się, jaki sens dla pracodawcy czy zleceniodawcy (roboczo proponuję te terminy traktować równoważnie) ma buszowanie po bezkresach sieci i łowienie złotej rybki w mętnej wodzie, gdy przecież sam może swoją sieć (sak) założyć. I tak się zazwyczaj dzieje. Zamiast czytać niezliczone ilości ogłoszeń w różnych miejscach, publikuje własne ogłoszenie z cyklu „szukam pracownika” i czeka, aż chętni sami się zgłoszą. I trzeba powiedzieć, że jest to działanie naturalne, gdyż w świecie niedoboru pieniędzy wciąż jest o niebo większy niedobór pracy niż pracowników.

Schody dla pracodawcy zaczynają się jednak później, po publikacji ogłoszenia, gdy już ta setka (albo pięć setek) ofert do niego spłynie. Bo jak z mrowia chętnych wyłuskać tego właściwego? Jak odnaleźć tego najbardziej fachowego, zaangażowanego, kompetentnego i doświadczonego pracownika, który przyjmie zaproponowaną formę umowy (i wynagrodzenie), a potem jeszcze sobie z robotą poradzi? Jak trafić w dziesiątkę bez pudła, zwłaszcza, że to „pudło” jest wyjątkowo kosztowne? Na podstawie CV i chwalenia się samego zainteresowanego w liściku reklamowo-motywacyjnym? – Wolne żarty!

Ukształtowanie etnicznych tożsamości w świadome siebie narody należy do najważniejszych osiągnięć europejskiego Średniowiecza. W żadnym omówieniu piśmiennictwa tamtego okresu nie może zabraknąć przedstawienia zjawisk towarzyszących temu procesowi.

W kilku partiach mojego podręcznika Średniowiecze. Korzenie (2005) zajmowałem się wyłanianiem i umacnianiem polskiej tożsamości narodowej. Jeden z rozdziałów Wydawnictwo PWN uczyniło wizytówką książki i udostępniło w swojej czytelni online http://czytelnia.pwn.pl/sredniowiecze.php

Nie będę zatem powtarzał tamtych obserwacji i interpretacji niezbędnych aby cokolwiek zrozumieć jak była postrzegana ta „polska strona", to wyrażenie dało tę przymiotnikową nazwę naszemu krajowi, wyodrębniającemu się od różnych cudzych stron.

AT

Dodam tylko nieco inny i może bardziej aktualny aspekt, gdyż nie są dziś sporne sprawy języka polskiego, niegdyś dominujące kiedy on się dopiero kształtował jako organ narodowej samoświadomości i polskiej państwowości.

W owym wcześniejszym okresie toczyły się także procesy gospodarcze, które wzbudzały niekiedy ferment. Jednak dopiero po stabilizacji polskiej narodowej tożsamości możemy usłyszeć głosy wyrażające troskę o tę tożsamość, której nie zagraża tylko polityczna napaść czy heretycki rozłam, ale - rynek światowy...

Zabawny pokaz polskiej nieufności wobec świata zewnętrznego dał Sebastian Klonowic (†1602) w poemacie Flis (1595). Warto przypomnieć to niezwykłe dzieło, powstało bowiem po rzeczywistym spływie flisackim Wisłą do Gdańska, który Poeta odbył jesienią 1594 r. jako pięćdziesięciolatek. Flis, to jest Spuszczanie statków Wisłą jest może pierwszym naszym dziennikarskim reportażem krajoznawczym, i od razu niezwykle ambitnym dzięki ładunkowi refleksji historycznej i moralistycznej. Posłuchajmy co ma nam do powiedzenia ówczesny burmistrz Lublina, a więc człowiek dość dobrze wykształcony (był wykładowcą Akademii Zamojskiej) , a nade wszystko zakorzeniony w politycznej i gospodarczej rzeczywistości Rzeczpospolitej.

Wszytkie do Polski przyszły tu wykręty,

Gdy się u Gdańska zjawiły okręty,

Prostość ojczysta i niewinność ona

Jest przewierzgniona.

Jak widać, nie jest to stanowisko politycznej ksenofobii. Nie mówi się tutaj, że obcy nam coś odbierają, oszukują czy psują naszą młodzież - choć takie głosy też w ówczesnej literaturze pobrzmiewały. (Za chwilę przypomnę wyraźnie protekcjonistyczny głos Marcina Bielskiego.)

U Klonowica widzimy moralistyczną ocenę negatywnego wpływu rynku międzynarodowego na krajową gospodarkę - a w konsekwencji i na polskie obyczaje.

Symbolicznie niosą ten wpływ okręty, przypływające do Gdańska po żywność przywożoną tam dobrowolnie na sprzedaż przez polskich ziemian.

,, Chcesz budować dom - posadź najpierw drzewo
Zanim zaczniesz budować miasto - posadź las!"
(z sentencji chińskich )

Myśli człowieka zaangażowanego, któremu nie jest obojętne w jakim kraju żyje, wciąż niestety krążą wokół polityki, gdyż to od niej w dużej mierze zależy doczesne dobro, prawo i sprawiedliwość. W Polsce tych wartości póki co nie uświadczysz drogi Czytelniku zacnego Polis. Są jednak takie miejsca w Polsce, gdzie z dala od politycznego zgiełku można poczuć się choć przez chwilę naprawdę wolnym i szczęśliwym człowiekiem.

AT

Pamiętam jak za mrocznych czasów komuny ( mrocznych wbrew szerzącej się jak zły szeląg opinii, jakim to wesołym barakiem socjalistycznym Polska była - otóż nie była! Wystarczy trochę dobrej woli i wrażliwości, żeby pamiętać jak duszno i straszno było naprawdę ) uczciwi ludzie ratowali spokój i skołatane nerwy udawaniem się na tzw. wewnętrzną emigrację. Sam tak czyniłem, co niewątpliwie uratowało mnie przed szaleństwem. Dziś jakby wraca mroczny klimat tamtych lat i od politycznych machlojek, skandalów i wszechobecnego kłamstwa warto czasem uciec. Do lasu. Do miasta-ogrodu. To doskonałe miejsce, żeby zapomnieć o kłótniach, parodiokomisjach, bucie i nieudolności władców, trwoniących w sposób wręcz niesłychany nasze nadzieje, marzenia, szanse na piękną Polskę.

Ja tak uczyniłem. Znalazłem takie miejsce na ziemi, gdzie nie dociera ten zgiełk i zaduch politycznej hucpy. Zamieszkałem w lesie. Tutaj postawiłem dom, zasadziłem 278 drzewek i krzewów. Leśny dom, w mieście-ogrodzie, gdzie ostatnio zakwitło kilka kwiatków forsycji ( w grudniu!), a teraz kwitnie wawrzynek wilcze łyko ( teraz, nie w lutym lub marcu). Stare ponad 130-letnie sosny tworzą specyficzny mikroklimat. Oddycha się lekko, pełną piersią. Ptaki, wiewiórki, jeże, czasem zabłąkane zające i lisy to naprawdę dobrzy sąsiedzi. W takich miejscach człowiek nie tylko wspaniale odpoczywa, ale uczy się też pokory. Wobec dostojności, ciszy, spokoju i łagodności leśnej przyrody.